Column

Leven op een kantelpunt

Als we in het jaar 2050 terugkijken op anno nu, wat is dan de conclusie over het huidige tijdsgewricht? Ik heb geen glazen bol, maar er zijn momenteel op het wereldtoneel onmiskenbaar grote ontwikkelingen. De wereld- en economische orde verschuiven.

Krantenlezers op een bankje

In China heeft Xi Jinping zich tot alleenheerser gekroond en spreekt van een turbulente en onzekere wereld, waarin hij zich als de gids ziet die de Chinezen door gevaarlijke stormen loodst. Hoe stelt hij zich de komende jaren op? Is Taiwan in 2050 nog een soeverein land? Een aanval op het land met zijn belangrijke halfgeleiderfabrieken kan een wereldwijde chipcrisis teweegbrengen.

De VS verkeren in een politieke en democratische crisis waarbij de extreme polarisatie tussen Republikeinen en Democraten de besluitvorming en vooruitgang volledig verlamt. Nu Trump en zijn adepten de grootste verliezers van de Midterms zijn, lijkt de democratie in het land (voorlopig) niet verder te worden ondermijnd. Dat Trump zich kandidaat stelt voor de presidentsverkiezingen in 2024 is zorgwekkend. De verdeeldheid tussen progressief en conservatief en stad en platteland blijft, en in hoeverre is de Amerikaanse samenleving nog bij elkaar te houden?

In Europa zijn de extremen ook toegenomen. In Polen en Hongarije kalven het democratisch bestel en de onafhankelijke rechtspraak en media af. In Italië komt de premier van een partij met neofascistische wortels. En in ons land leiden onopgeloste crises – toeslagen, Groningen, stikstof, klimaat, vluchtelingen, woningmarkt – tot een toenemend wantrouwen in de politiek, polarisatie en gevoel van onbehagen.

En aan de oostgrens van Europa woedt een oorlog, begonnen door een despoot die de Sovjet-Unie in ere wil herstellen en nucleaire chantage niet schuwt.

Het is een onzekere, verontrustende en verwarrende tijd.

Niet hoopvol

Naast de geopolitieke spanningen en ontwikkelingen is er nog de wereldwijde klimaatcrisis. Is het ons in 2050 gelukt om de uitstoot van broeikasgassen met 95% te hebben verminderd en de opwarming van de aarde onder 1,5 graad Celsius te houden? Dat is in het klimaatakkoord van Parijs afgesproken, maar het lijkt er sterk op dat we dit met de huidige inspanningen niet gaan halen. De uitkomst van de recente klimaattop in Sharm-el-Sheikh is in dit opzicht zeer teleurstellend.

Of neem – wat dichterbij in de tijd – de zeventien duurzame ontwikkelingsdoelen of Sustainable Development Goals (SDGs) van de Verenigde Naties. In 2015 in het leven geroepen om van de wereld in 2030 een betere plek te maken, met onder andere geen armoede en hongersnood, gelijkheid tussen man en vrouw en verantwoorde productie en consumptie. De tussentijdse evaluatie over het bereiken van de doelen – we zijn nu halverwege – stemt niet hoopvol.

Vermogende Nederlanders

De geopolitieke ontwikkelingen en klimaatcrisis laat vermogende Nederlanders niet onberoerd. Uit het jaarlijkse onderzoek Vermogend Nederland dat Van Lanschot laat uitvoeren, blijkt dat 84% van hen zich zorgen maakt over de wereldwijde politieke spanningen en de mogelijke gevolgen.


Vermogende Nederlanders hebben zorgen over China als opkomende wereldmacht. Dichter bij huis zijn er zorgen (68%) over de groeiende sociale tweedeling in ons land. En een ruime meerderheid (74%) is het eens met de stelling dat de overheid de menselijke maat uit het oog verliest met de toeslagenaffaire en de compensatie van aardbevingsschade in Groningen als schrijnende voorbeelden. 84% van de ondervraagden vindt ook dat Europa moet werken aan een meer autonome, zelfvoorzienende positie.

Over het klimaat zijn vermogende Nederlanders ook somber. Van hen verwacht 70% dat we de opwarming van de aarde niet onder 1,5 graden kunnen houden.

Wat te doen als belegger?

De huidige wereldorde, ontstaan en opgebouwd na de Tweede Wereldoorlog, wankelt door de verharde verhoudingen tussen landen en binnen samenlevingen. Waarbij vijanddenken gemeengoed is geworden. Machtsverhoudingen verschuiven van west naar oost en er lijkt economisch een tijd van deglobalisering aan te breken. En dat het met de economie duurzamer moet, is een no brainer.

Ondertussen zoekt de belegger naar houvast. In een jaar waarin het rendement van zijn portefeuille dieprood kleurt en voor komend jaar een recessie wordt verwacht.

Beleggers hebben nu veel tegelijk op hun bord. Economische tegenspoed, oorlog, geopolitieke spanningen, energiecrisis, klimaatverandering en energietransitie. Een schrale troost: de geschiedenisboeken staan vol met crises. Onzekerheid en volatiele financiële markten horen bij beleggen en na een recessie en bearmarket volgde er tot nu toe altijd herstel, al duurt dat soms lang.

Voor beleggers is er door de tijd heen één constante: houd de lange termijn in de gaten, blijf bij je beleggingsplan, check of het risico nog in overeenstemming is met de persoonlijke en financiële doelen, en laat angst, onzekerheid en somberte je beleggingsbeslissingen niet bepalen.

Geen puinzooi

De conclusie in 2050? Dat het in de jaren 2020, 2030 en 2040 niet meer was zoals in de voorafgaande decennia. Het was een kantelpunt, met het voorkomen van een wereldwijde klimaatramp als allesbepalende factor. Een transitieperiode met verstrekkende gevolgen voor de economie. Een ommekeer naar hernieuwbare energie, circulaire productie en duurzame landbouw. Noodzakelijk om de wereld leefbaar te houden. Zoals hoogleraar transitiekunde Jan Rotmans zegt: 'We leven niet in een tijd van verandering, maar in een verandering van tijdperk.' Het is spannend. Hopelijk maken we er geen puinzooi van.

 

Maarten van der Pas handtekening

Maarten van der Pas van lanschot kempen

Maarten van der Pas, investment writer en eindredacteur beleggingscommunicatie bij Van Lanschot Kempen.