Paracetamolletje bij financiële griep

Ellen Engelhart - Van Lanschot
Ellen Engelhart
Senior specialist Vastrentende waarden
  1. Inspiratie
  2. Beleggen
  3. Paracetamolletje bij financiële griep
Blog
20 november 2018

Paracetamolletje bij financiële griep

Waarom we tijdens de crisis beter door de zure appel heen hadden kunnen bijten.

Toen mijn kinderen klein waren, waren ze regelmatig verkouden of grieperig. Het was dan verleidelijk om ze een paracetamolletje te geven. De jongens zouden zich dan minder beroerd voelen en ik zou mijn noodzakelijke slaapuren kunnen maken om me weer op te laden voor de volgende werkdag. Maar dat zou slechts een kortetermijnoplossing zijn.

Artsen zien geen enkel bezwaar tegen het gebruik van dit ‘onschuldige’ medicijn en stimuleren het vaak zelfs. Maar ik heb daar gemengde gevoelens bij. Een ziekte is een symptoom en ik zie liever dat het afweersysteem de ziekte zelf uit de weg ruimt. Dit duurt wat langer en kan daardoor op korte termijn wat minder plezierig zijn, maar volgens mij word je daar juist sterker van en ben je uiteindelijk beter opgewassen tegen een volgend virus.

De vraag naar beleggingsinstrumenten met hogere verwachte opbrengsten nam toe, de afloop kennen we

Pepmiddelen

Het lijkt alsof de maatschappij de laatste tijd vaker kiest voor kortetermijn-pepmiddelen. Dat zien we bijvoorbeeld aan de financiële crisis van 2008. Die ontstond naar mijn idee door de grote schuldposities in de wereld. Deze werden vooral opgebouwd nadat centrale banken, met de Amerikaanse Fed voorop, de beleidsrentes hadden verlaagd. Dit deden ze om de negatieve consequenties op te vangen van het barsten van de internetzeepbel aan het begin van deze eeuw. Het gevolg van het – te – lang laag houden van deze rentes was dat overheden, bedrijven en consumenten goedkoop geld konden lenen.

Centrale bankiers en politici zagen de economie weer opbloeien door deze stimulerende maatregelen. Iedereen blij, zou je zeggen. Maar het creëerde juist een volgend probleem. De schuldposities van bedrijven, huishoudens en overheden liepen op. Tegelijkertijd daalden door de lage rente de rendementen die beleggers konden behalen in obligatiemarkten. De vraag naar beleggingsinstrumenten met hogere verwachte opbrengsten – en dus hogere risico’s – nam toe. De verpakte (rommel)hypotheken zijn hier een bekend en berucht voorbeeld van. De afloop van dit verhaal kennen we.

Schuldniveau baart zorgen
geld lenen
De schuldpositie van overheden, bedrijven en huishoudens (x biljoen) steeg met een indrukwekkende 74%.
2007 -
$ 97
2017
$ 169
McKinsey, 2018

Niets geleerd

Hebben we hier iets van geleerd? Ik denk te weinig. Het antwoord van centrale banken op de omvangrijke financiële crisis vanaf 2008 was namelijk opnieuw: monetaire stimulering. Niet geheel onterecht waarschijnlijk. Maar deze keer werd het terugbrengen van de beleidsrentes naar 0% aangevuld met de opkoop van obligaties. De obligatierentes werden hierdoor naar historisch lage en zelfs negatieve niveaus geduwd. Dit betekent dat overheden, bedrijven en huishoudens sinds die tijd (bijna) gratis geld kunnen lenen. Dit moedigt ze aan om nog meer geld te lenen in plaats van hun schulden terug te brengen.

Een paar indrukwekkende cijfers ter illustratie. Volgens een rapport van McKinsey uit 2018 is de totale schuldpositie van overheden, bedrijven en huishoudens met 74% gestegen van $ 97 biljoen in 2007 naar $ 169 biljoen medio 2017. De toename komt vooral voor rekening van overheden en bedrijven. Ook als we de schuld relateren aan het wereldwijd gegenereerde inkomen is er sprake van een toename, namelijk van 207% in 2007 naar 234% in 2017. Deze hoge schuldenniveaus baren mij zorgen als ik me bedenk dat de piekjaren in deze economische cyclus al achter ons liggen. Je zou er sterker voor willen staan als je weet dat een recessie nadert.

Je zou er sterker voor willen staan als je weet dat een recessie nadert

Zure appel

Mijn jongens zijn ondertussen tieners en nog maar zelden ziek. Of ze sterker zijn geworden door gewoon uit te zieken, zal ik nooit zeker weten. Maar deze aanpak heeft mijn voorkeur boven de kortetermijnoplossing. Wat betreft de schuldenproblematiek in de wereld is het nog maar vraag of er goed beleid is gevoerd.

Het langdurige, zeer ruime monetaire beleid is het paracetamolletje van de financiële crisis van 2008. Ik had liever gehad dat we dat– deels – achterwege hadden gelaten. Als we de afgelopen jaren door de zure appel heen hadden gebeten, waren we nu financieel sterker en gezonder. Dat hebben we nagelaten en misschien gaat de volgende financiële griepgolf ons daardoor nog wel harder raken dan in 2008.

Ellen Engelhart - Van Lanschot
Ellen Engelhart
Senior specialist Vastrentende waarden

Meer weten over beleggen?

Persoonlijk beleggingsadvies
Beleggingsadvies, vermogensbeheer of een combinatie? Wij gaan graag voor u aan de slag.