Griekenland en de Eurozone: een kibbelend koppel

Griekenland en de Eurozone: een kibbelend koppel

1.6 miljard euro. Dat is het bedrag aan schulden dat Griekenland moet afbetalen in juni. In de zomermaanden juli en augustus komt daar nog eens 7 miljard bij. De tijd om een overeenkomst te bereiken met de geldschieters (ECB, IMF, Europese Commissie) om de laatste schijf (7,2 miljard euro) van het oude reddingsplan uit te betalen, dringt dus. Toch lijkt er weinig schot te zitten in de onderhandelingen. De financiële markten blijven er voorlopig rustig onder. Is dat terecht? En wat zijn de meest waarschijnlijke scenario's met hun respectievelijke gevolgen?

Scenario 1: men bereikt een deal

  • De steunschijf van 7,2 miljard euro wordt vrijgegeven en Griekenland kan nipt aan zijn verplichtingen voldoen.
  • Financiële markten reageren met een kortstondige 'opluchtingsrally'.
  • Dit betekent echter niet het einde van de Griekse zorgen. Wellicht is een volgend steunpakket nodig, waar opnieuw zware onderhandelingen aan zullen vooraf gaan.
  • Uiteindelijk zal enkel een (nieuwe) fundamentele schuldherschikking en/of -kwijtschelding het Griekse probleem definitief van de baan kunnen halen. Vooralsnog lijkt dat politiek echter onhaalbaar. Griekenland blijft dus hoe dan ook in het middelpunt van de belangstelling en wordt slechts tijdelijk naar de achtergrond verdrongen.

Scenario 2: Griekenland gaat in wanbetaling

  • Dit scenario betekent niet automatisch het verlaten van de euro. Vergelijk het met de Amerikaanse staat Californië in 2009. Die gaf, nadat ze haar betalingen staakte, zogenoemde IOU's uit. Dit zijn schuldbewijzen die op een later moment tegen cash inwisselbaar zijn. Hetzelfde kan Griekenland tijdelijk beslissen en ondertussen de onderhandelingen met de geldschieters verder zetten. Voorwaarde is natuurlijk wel dat die schuldeisers de IOU's accepteren.
  • Toch leidt dit scenario tot turbulentie op financiële markten. Aandelen zullen corrigeren, de obligatierente in de zwakkere landen zal stijgen, de euro zal een tik krijgen. Obligatiemarkten van sterke landen zullen profiteren.
  • Markten zullen in dit scenario dus wel degelijk turbulent zijn. Ondanks het feit dat het overgrote deel (ongeveer 85%) van de Griekse overheidsschuld in handen is van de internationale 'overheidssector' en ondanks de kwantitatieve verruiming van de ECB.  Dit laatste programma kan de mate waarin de schokgolf zich doorheen de financiële markten verspreidt weliswaar verzachten, maar niet vermijden.
  • Indien bij de verdere onderhandelingen uiteindelijk een 'definitieve' deal wordt bereikt, kunnen markten echter snel herstellen. We komen dan bij de laatste twee punten uit bovenstaand scenario 1 terecht.

Scenario 3: Griekenland gaat in wanbetaling en verlaat de euro

  • De kans op dit scenario lijkt klein. Zo is een vertrek van een euroland niet voorzien in de verdragen. Andere landen kunnen een euroland er ook niet uitzetten. Enkel Griekenland zelf kan die beslissing nemen. Het heeft daar echter geen belang bij. De inflatie en rente zouden torenhoog oplopen en alle inspanningen van de voorbije jaren zouden tevergeefs zijn geweest.  
  • Naast een economisch gegeven is de eenheidsmunt bovendien een politiek project. Gezien zijn geografisch locatie en historische banden met Rusland zal Europa willen vermijden dat Griekenland de rol moet lossen.
  • Toch verklaarden Europese bewindslieden onlangs herhaaldelijk dat de eurozone een Grieks vertrek aankan. Op korte termijn kan dat inderdaad zo zijn, tenminste indien de schokgolven op financiële markten niet al te hevig toeslaan. Op langere termijn zouden de gevolgen van een Grieks vertrek echter nefast kunnen zijn. De 'zekerheid' dat een land nooit kan uittreden, vervalt dan immers. Het is dan niet uitgesloten dat markten op enig moment ook de euro-deelname van andere landen zullen testen (Italië?, Spanje?, Frankrijk?,…). Zeker gezien de structureel zwakke groeivooruitzichten voor de komende jaren. De ECB en de opgerichte reddingsfondsen (bv. ESM) zouden daar uiteindelijk onvoldoende weerwerk tegen kunnen bieden, wat van het einde van de euro een realistisch scenario zou maken.
  • Indien Griekenland de euro verlaat, zullen de correcties op de financiële markten hevig zijn. Beleggers kunnen dan enkel terecht in traditionele veilige havens, zoals sterke eurolanden of de Amerikaanse dollar.

Het meest waarschijnlijke scenario blijft het eerste. Daar gaan wij dan ook van uit in ons beleggingsbeleid. De gevolgen van scenario 2, en vooral 3, kunnen immers zwaar uit de hand lopen. Het zou onverantwoord zijn om dat risico te nemen. Ondanks de gehanteerde retoriek. Gezien de economische en financiële situatie, zal Griekenland echter in de actualiteit blijven. Ook indien men op korte termijn een akkoord bereikt rond de uitbetaling van het laatste deel van het oude steunpakket. Uiteindelijk kan enkel een schuldkwijtschelding soelaas bieden. Dat ligt politiek moeilijk.

Andere posts

Van Lanschot maakt gebruik van cookies voor een goede werking van de site, voor tracking en voor het bijhouden van statistieken. Gaat u verder op de site? Dan stemt u erin toe dat wij cookies plaatsen. Lees meer over cookies bij Van Lanschot