Opinie: Roep om ondernemerschap en marktwerking in de tandheelkunde

Nu het kostenonderzoek door de NZa in de mondzorg vermoedelijk z’n laatste fase in zal gaan, doet Van Lanschot Healthcare bij de toezichthouder een beroep op ondernemerschap en marktwerking in de tandheelkunde.

Van Lanschot Healthcare is er voor zorgprofessionals die van hun beroep hun bedrijf hebben gemaakt. Wij adviseren onder andere tandartsen en orthodontisten. Wij geloven in ondernemerschap en marktwerking. Om die reden investeren wij nog steeds actief in de mondzorg.

Discussie over betaalbaarheid in de praktijk te merken

Er zijn in Nederland circa 8.775 tandartsen en 275 orthodontisten. De tarieven voor de mondzorg worden gereguleerd door de Nederlandse Zorgautoriteit (NZa) in opdracht van het ministerie voor Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS).

Net als voor bijna alle zorgprofessionals geldt dat de invloed van de maatschappelijke discussie over de betaalbaarheid van zorg goed merkbaar is voor de praktijk. Als gevolg daarvan worden tandartsen mogelijk geconfronteerd met een aanpassing van de tarieven en een verdere inkomensnivellering. 

Ook positieve trends in de sector

Tegenover de hierboven genoemde ontwikkelingen staan ook een aantal positieve kenmerken en trends van de sector. Zo wordt nog steeds meer aan de tandarts uitgegeven dan aan de huisarts (€ 3 miljard op totale zorguitgaven van € 90 miljard), is de tandarts de meest bezochte eerstelijns zorgverlener na de huisarts, met ruim 37 miljoen bezoeken per jaar, door 8 op de 10 Nederlanders (dit is per praktijk gemiddeld 150 patiënten per week) en scoort de tandarts nog steeds een dikke zeven als het gaat om patiënttevredenheid. Verder zien wij ook dat de belangrijkste bedrijfseconomische indicatoren zoals omzet nog steeds op orde zijn. 

Toenemende krapte aan tandartsen voorspeld

Een belangrijk vooruitzicht op lange termijn is dat er sprake is van een toenemende krapte aan tandartsen. Landelijk zien we een jaarlijkse instroom van indicatief 300 nieuwe toetreders. De instroom op de markt van net afgestudeerde tandartsen compenseert de uitstroom (in verband met pensioen) aan stakende tandartsen niet, en ook is het effect van buitenlandse instroom volgens het Capaciteitsorgaan Mondzorg niet voldoende om het aantal tandartsen in de loop van de tijd te doen
toenemen.

Het Capaciteitsorgaan heeft dan ook geadviseerd om het aantal opleidingsplaatsen voor tandartsen structureel te verhogen van 240 naar 287. Dit verkleint ook de afhankelijkheid van tandartsopleidingen in het buitenland. 

Vraag neemt toe, maar toch geen sprake van marktwerking

Samen met de trend dat steeds meer ouderen hun natuurlijke elementen in het gebit behouden en er zich bij jongeren zorgwekkende ontwikkelingen voordoen met betrekking tot hun gebit, betekent dit dat de zorgvraag toeneemt terwijl het aanbod licht daalt. In een normaal economisch model van vraag en aanbod betekent dit dat de prijs oploopt. Helaas is dit niet het geval. De tarieven worden gereguleerd en van echte marktwerking is dus geen sprake.  

Hoe omzet optimaliseren?

Dit betekent voor de tandarts dat hij/zij op andere wijze de omzet (formule p*q) optimaliseert. Omdat de prijs (‘p’) een vaststaand gegeven is, is de hoeveelheid (‘q’) nog de enige manier om te komen tot de gewenste uitkomst. Praktijken reageren door bijvoorbeeld avond- en weekendopenstelling, uitbreiding van hun maatschap en het toevoegen van meerdere differentiaties om de patiënt beter en vaker aan zich te binden.

Gebrek aan marktwerking draagt niet bij aan economische groei

Op zich zijn er dus voor ondernemende tandartsen voldoende mogelijkheden. Echter, op lange termijn draagt het gebrek aan marktwerking niet bij aan economische groei en brengt het juist extra uitdagingen met zich mee. Hier zouden de toezichthouders ook oog voor moeten hebben.

Tandarts in loondienst, ondernemen minder aantrekkelijk

Van de nieuwe toetreders gaat namelijk een toenemend aantal in loondienst. Dit heeft niet alleen te maken met de ketenvorming en feminisering van het beroep, maar juist ook met de genoemde toenemende invloed van de overheid en verzekeraars, waardoor ondernemerschap minder aantrekkelijk wordt gevonden.

Behoorlijk gevaar voor de groei en innovatie

Daarnaast zijn wij van mening dat vaste prijzen (of het ontbreken van differentiatie) en een ‘norminkomen’ voor de tandarts dat gelijk is voor de hele sector, tekort doen aan ondernemerschap. Ten slotte zal de ‘risk appetite’ (studieduur/studiekosten etcetera) voor de toekomstige tandarts afnemen, wanneer hij/zij het genomen risico niet beloond ziet.

Op lange termijn ligt daarmee een behoorlijk gevaar op de loer als het gaat om de nodige groei en innovatie.

Hans Hensen, senior healthcare banker Mondzorg

Dit artikel is eerder gepubliceerd in de nieuwsbrief van Ceifer Belastingadviseurs (mei 2014).

Andere posts

Van Lanschot maakt gebruik van cookies voor een goede werking van de site, voor tracking en voor het bijhouden van statistieken. Gaat u verder op de site? Dan stemt u erin toe dat wij cookies plaatsen. Lees meer over cookies bij Van Lanschot