Zijn de presidentsverkiezingen een bedreiging voor de Amerikaanse economie?

Zijn de presidentsverkiezingen een bedreiging voor de Amerikaanse economie?


Beleggers hebben veel aan hun hoofd dezer dagen. Maar voorlopig hebben ze nog geen last van de Amerikaanse verkiezingskoorts. Hoewel het met Donald Trump toch wel een atypische stembusstrijd is deze keer. Beleggers lijken er echter op te vertrouwen dat Trump als president toch wel een érg onwaarschijnlijk scenario is.

  • Beurzen lijden nog niet aan Amerikaanse verkiezingskoorts.

  • Traditioneel hechten beleggers per saldo niet veel belang aan de politieke kleur van de president.

  • Het economische programma van Trump zou echter een fors negatieve impact hebben op de economische groei.

De peilingen geven hen voorlopig gelijk. Alleen al de stemmen uit staten waar Clinton een voorsprong van 4% heeft, zijn bijna voldoende om het tot eerste vrouwelijk president te schoppen. Althans, volgens een grootscheepse opiniepeiling door de Washington Post. We hoeven geen echte waarde te hechten aan deze uitslag. De enige échte peiling vindt over acht weken plaats. Bovendien herinnert het Brexit-referendum ons eraan om voorzichtig te zijn met voorspellingen.

De Misery-index helpt Clinton

Toch lijkt Hillary Clinton wel degelijk de beste kansen te hebben. In 1992 versloeg haar echtgenoot Bill, George Bush met de slogan: It’s the economy, stupid. En inderdaad. Als de Misery-index de jaren voordien de goede kant op ging, wint meestal de zittende - in dit geval de Democratische - partij. Deze index, ontwikkeld door de econoom Arthur Okin, is simpelweg de optelsom van werkloosheid en inflatie. Hoe lager de som, hoe minder economische zorgen de gemiddelde kiezer heeft en hoe kleiner de kans is dat hij voor verandering gaat.

Bij het uitbreken van de crisis in 2008 veerde de Misery-index op door de oplopende werkloosheid. Maar vanaf eind 2011 ging het de goede kant uit. Om vandaag de dag op bijna het laagste niveau in vijftig jaar te belanden. Op basis hiervan liggen de kaarten dus gunstig voor de Democraten.

Bron: Thomson Reuters Datastream

Democraten beter voor de beurs?

Wat vinden beleggers eigenlijk van Hillary Clinton als president? De intuïtie zegt dat er binnen de financiële markten een voorkeur bestaat voor Republikeinse presidenten. De Grand Old Party heeft immers een meer bedrijfsvriendelijk imago. Toch spreken historische beurscijfers sinds 1900 deze intuïtie tegen. Gemiddeld presteerde de Dow Jones beter met een Democraat in het Witte Huis: gemiddeld 7,9% per jaar tegenover 4,2% voor een Republikeinse bewoner. Zelfs als we de crash van 1929 uit de analyse halen, toen de Republikein Hoover het presidentschap voerde, dan nog blijft de Republikeinse beursscore (6,6%) onder de Democratische.

Wellicht is rendementsverschil toch toeval. Natuurlijk beïnvloedt het presidentiële beleid het verloop van de economie en markten. Maar beleggers nuanceren tegelijkertijd steeds meer die invloed. En terecht. Ook in de VS bewegen de politieke machtsverhoudingen langzaam. Zodat andere beleidsaccenten slechts heel geleidelijk doorsijpelen. Daarnaast is de overheid slechts ‘een’ maatschappelijk speler en niet dé alles bepalende factor.

Economisch programma Trump lijkt dramatisch

Dit neemt niet weg dat het interessant is om een blik te werpen op de economische programma’s van beide kandidaten. Moody’s Analytics deed in de zomermaanden een uitgebreide analyse. De resultaten voor het Trump-programma lijken tamelijk dramatisch. Zodanig zelfs, dat het voor beleggers dit keer wel degelijk een verschil kan maken wie het uiteindelijk tot president schopt.

Enkele kernpunten uit Trump’s programma zijn:

  • lagere personen- en vennootschapsbelasting;

  • strengere en dus minder immigratie;

  • herbekijken van handelsverdragen en importtarieven.

Vooral de laatste twee punten remmen de groei. Nu kennen toenemende wereldhandel en globalisering zonder twijfel winnaars en verliezers. Maar de globalisering terugdringen maakt, als gevolg van een lager algemeen welvaartsniveau, uiteindelijk van iedereen een verliezer. Protectionisme en handelsbelemmeringen zijn simpelweg desastreus voor de mondiale economische groei. Ook de VS is hiervan onderdeel en kan niet ongestraft een eigen economische protectionistische koers varen.

Een algemene belastingverlaging, klinkt daarentegen wel mooi. Toch zit de duivel in de uitwerking. Vooral hogere inkomensgroepen gaan namelijk profiteren onder Trump. De ervaring wijst uit dat het macro-effect hiervan beperkt is. Kort door de bocht gesteld: deze bevolkingsgroep krijgt nu hun beschikbare inkomen al niet op. Neemt dat inkomen verder toe, dan voegt die toename zich gewoon bovenop het reeds aanwezige spaargedrag. Om een maximaal groei-effect uit te lokken, is het optimaler om belastingverlagingen voor lagere inkomensgroepen te realiseren. Ook die gaan er bij Trump op vooruit. Maar relatief minder.

Daarnaast zegt Trump’s programma weinig over de financiering van die lagere belastingtarieven. Het gevolg zou dus een forse toename van de staatsschuld zijn. En dat brengt weer de nodige negatieve neveneffecten met zich mee.

Samengevat betekent deze economische agenda minder groei, meer werklozen, diepere tekorten en hogere staatsschuld. Vervelend voor de VS, maar ook voor de rest van de wereld. Economische regen in de VS beïnvloedt ook elders het economische klimaat. Het geplande optrekken van handelsbarrières door Trump is extra vervelend. Hierbij heeft Trump bijvoorbeeld expliciet China in het vizier, ook niet echt een lichtgewicht in het wereldwijde economische plaatje. Een verminderde uitvoer naar de VS kan de Chinese economie nu even niet gebruiken.

Clinton financiert haar plannen beter

Het economische programma van Hillary Clinton pakt uit met:

  • massale investeringen in infrastructuur;

  • sleutelen aan immigratie-regels, onder meer gericht op meer immigratie van hoger opgeleiden;

  • hogere onderwijsfinanciering;

  • een sterker progressief belastingsysteem;

  • hogere minimumlonen;

  • lagere medicijnprijzen.

Een progressievere personenbelasting betekent dat hogere inkomensgroepen meer gaan betalen. Dit vormt de belangrijkste financieringsbron voor de rest van Clintons programma. Net als een belastingverlaging voor de hogere inkomensgroep voor weinig additionele groei zorgt, is ook het omgekeerde waar: de negatieve economische effecten van hogere belastingen blijven beperkt. Toch compenseert het sleutelen aan de belastingstructuur niet volledig voor de extra uitgaven en investeringen die Clinton plant. Maar samen met de schuld, neemt ook de grootte van de economische koek toe. Zodat de schuldratio (schuld/BBP) ongeveer stabiel zou blijven.

Opvallend verschil met Trump, is natuurlijk de aanpak van immigratie. In een vergrijzende samenleving is dat is een belangrijk thema. De grootte van de beroepsbevolking is immers een bepalende factor voor het groeipotentieel van een economie. Een uitgekiend immigratiebeleid kan een deel van de oplossing zijn om de beroepsbevolking op peil te houden. Clinton staat hier open voor, Trump veel minder tot niet.

Een verhoging van het minimumloon heeft een dubbel effect. Enerzijds verbetert het inkomen van veel werknemers. Anderzijds dreigen jobs met weinig toegevoegde waarde zich uit de markt te prijzen. Toenemende loondruk kan ondernemingen ertoe aanzetten te investeren in automatisering om hun winstmarges te verdedigen.

De politieke kleur van de president is dit keer wél van belang

Traditioneel mogen beurzen hun schouders ophalen bij de politieke kleur van de president. Maar als Trump het alsnog redt, dan dreigt het dit keer anders te zijn. Na doorrekening bestempelt Moody’s Analytics Trumps plannen als economisch schadelijk. Natuurlijk, in de politieke praktijk wordt de soep zelden zo heet gegeten als deze wordt opgediend. Voorstellen vinden in hun pure vorm zelden hun weg naar de praktijk. Maar toch. De plannen van Clinton zouden per saldo een positief effect hebben op de economische groei.

Dat betekent niet dat ‘president Clinton’ over het gehele beursfront positief zou zijn. Zo zullen beleggers in farmaceuten niet blij zijn met haar plannen voor deze sector. Maar in een breder perspectief is het toch vooral een Trump-overwinning die beleggers onzeker en nerveus maakt.

Die onzekerheid zou zich dan bij de reeds bestaande vraagtekens over de Amerikaanse groei voegen. Zowel het ondernemersvertrouwen uit de industrie als de dienstensector kregen de voorbije weken een klap. Consumenten blijven vooralsnog vertrouwensvol, maar vraag is of dat zo blijft mocht Trump komen opzetten in de peilingen. De voorbije maanden laafden beurzen zich nog aan het feit dat de Federal Reserve een renteverhoging alsmaar uitstelt. Maar het gevolg is wel dat de gemiddelde waardering van Amerikaanse aandelen tegenover de onderliggende bedrijfswinsten best fors is. Dat maakt die beurs kwetsbaar voor negatieve economische verrassingen. Zoals Donald Trumps plannen als 45e president.

Andere posts

Van Lanschot maakt gebruik van cookies voor een goede werking van de site, voor tracking en voor het bijhouden van statistieken. Gaat u verder op de site? Dan stemt u erin toe dat wij cookies plaatsen. Lees meer over cookies bij Van Lanschot