Evenwicht oliemarkt in aantocht

Evenwicht oliemarkt in aantocht

Rusland en (het overgrote deel van) de OPEC slaagden er in Doha niet in overeenstemming te bereiken over een bevriezing van de olieproductie. Geen verrassing natuurlijk. Het was de kroniek van een aangekondigde mislukking. Initieel reageerde de oliemarkt fors negatief. De prijs voor een vat olie ging bijna 5% onderuit. Met weliswaar de kanttekening dat de oliekoers al meer dan 50% was hersteld na het dieptepunt van januari.

Maar wat betekent dit nu voor het verdere verloop van de olieprijs? Prijken er binnenkort opnieuw koersen onder de $ 30,- op de borden? Of was dit slechts een tijdelijke terugval in een per saldo aanhoudend opwaarts pad?

De olieprijs voorspellen is een hachelijke zaak

Als uit het afgelopen anderhalf jaar één ding nogmaals duidelijk is geworden, dan is het dat het voorspellen van de olieprijs een meer dan hachelijke zaak is. Oude ‘wetmatigheden’ leken plots hun relevantie te verliezen. Zo veerde de vraag naar olie niet spectaculair op naarmate de prijs lager ging. Evenmin zagen we een aanbodcrash vanuit producenten met hogere exploitatiekosten. Met name de Amerikaanse (schalie-)producenten blijken tot op heden over een verrassende veerkracht te beschikken.

Maar ook de dynamiek bij de Opec is aan verandering onderhevig. In het verleden greep de Opec snel in bij prijscorrecties. In dat licht was de oorspronkelijke beslissing van de OPEC om het productiepeil te handhaven (in november 2015) best verrassend.


Bron: Thomson Reuters Datastream

Bovendien is er de complexiteit van de oliemarkt. Niet enkel de reële vraag en aanbod bepalen het prijspeil. Ook de dollarkoers, politieke gebeurtenissen of de verwachtingen van handelaren over het toekomstige verloop kunnen zwaar doorwegen. En werken volatiliteit in de hand. Zo wordt de spectaculaire heropleving van de olieprijs in de voorbije drie maanden met name toegeschreven aan het terugdraaien van speculatieve posities op een verdere daling.

Laat ons echter, ondanks alle complicerende factoren, toch proberen de situatie op de oliemarkt in te schatten.

Uitstel van productiebeperking is geen afstel

Wellicht moeten we de mislukking in Doha enigszins relativeren. Zelfs mocht er een akkoord bereikt zijn, dan nog was het maar de vraag wat er in de praktijk van zou zijn gekomen. De OPEC-geschiedenis ligt immers bezaaid met moeilijk te controleren of niet-nagekomen afspraken.

Uitstel van een productiebeperking hoeft bovendien geen afstel te betekenen. Zo kan het feit dat er een breed overleg is geweest al een signaal zijn dat velen wel degelijk de oliekraan ietsje willen dichtdraaien. Wat niet verwonderlijk is. De olie-exporteurs voelen de lage olieprijs immers in hun portemonnee. Verdiende de OPEC in 2012 nog $ 1.200 miljard aan de olie-export, in 2015 vielen de verdiensten terug naar een ‘schamele’ $ 500 miljard. Voor het lopende jaar voorziet het Internationale Energie Agentschap (IEA) een verdere terugval tot $ 320 miljard als de olieprijs niet fors herstelt. In juni is er opnieuw overleg om alsnog tot beperkende afspraken te komen.

Teruglopende investeringen leiden tot productiebeperking

Op iets langere termijn zal de algemene terugval van de investeringen in productiecapaciteit zich laten voelen. Vorig jaar liepen die investeringen met 24% terug. Dit jaar wordt een verdere terugval van 17% verwacht. En dan gaat het nog niet zozeer om een uitbreiding van de productiecapaciteit. Ook het op peil houden van de huidige productiemogelijkheden dreigt op enig moment een uitdaging te worden.

Met uitzondering van Iran en Saoedi-Arabië is er nauwelijks enige vrije capaciteit beschikbaar. En zelfs voor Saoedi-Arabië zijn er sommige specialisten die hun twijfels hebben. Wat meteen ook zou verklaren waarom dat land zich wél voorstander toonde van een productiebeperking.

Hoe dan ook, vroeg of laat kunnen de tanende investeringen zich reflecteren in een minder snel groeiend aanbod en dus in een hogere olieprijs. De vraag blijft immers toenemen.

Overaanbod wordt uiteindelijk opgeslokt door vraag

De slechts langzame weg naar een nieuw evenwicht op de oliemarkt lijkt eerder een verhaal van overaanbod te zijn dan van een vraagtekort. Deze laatste zou immers jaarlijks met 1,2% blijven toenemen, wat vanuit historisch perspectief niet onaardig is. Daarbij spreekt het voor zich dat dergelijke inschatting sterk afhankelijk is van de wereldwijde economische groei. En met name dan nog de Aziatische (lees: Chinese). Sinds 2014 overtreft de vraag naar olie vanuit niet-OESO landen die uit het OESO-gebied.

Tabel: vooruitzichten vraag-aanbod olie in miljoen vaten per dag.
Bron: IEA MTOMR 2016

Wat die vraag betreft, die lag vorig jaar rond de 94,4 miljoen vaten per dag. Veel lager dus dan de dagelijkse productie van 96,4 miljoen vaten. Toch verwacht het IEA dat de markt uiteindelijk naar een nieuw evenwicht zal bewegen. Langzaam. Zo zou het overaanbod dit jaar nog iets van 1,1 miljoen vaten per dag bedragen. Waarna vraag en aanbod in de loop van 2017 elkaar opnieuw zouden ontmoeten. Hierbij wijzen we echter graag nogmaals op het grote aantal onzekere factoren, zoals de evolutie op de Amerikaanse markt. Hoe méér Amerikaanse producenten de lage prijzen blijven weerstaan, hoe langer dat nieuwe evenwicht op zich zal laten wachten. Hierbij is het goed om weten dat de ‘mediaan’ Amerikaanse producent van (schalie)olie minstens een prijs van $ 53,- per vat nodig heeft om de productie te handhaven.

Nieuw evenwicht zonder véél hogere oliekoers

Toch zal een nieuw evenwicht wellicht niet onmiddellijk gepaard gaan met forse prijsstijgingen. Daarvoor zijn de ondertussen opgebouwde voorraden te hoog. Maar een prijs van ongeveer $ 50,- voor een vat (Brent-)olie eind 2016, lijkt een redelijk uitgangspunt. Deze prijs is nog steeds laag voor veel producenten. Maar aan de andere kant betekent dergelijk prijsniveau ook dat de economische groei nog enige tijd kan genieten van rugwind vanuit de oliehoek.

Andere posts

Van Lanschot maakt gebruik van cookies voor een goede werking van de site, voor tracking en voor het bijhouden van statistieken. Gaat u verder op de site? Dan stemt u erin toe dat wij cookies plaatsen. Lees meer over cookies bij Van Lanschot