Een crisisvrije Europese top
Tijdens de laatste EU-top in december vorig jaar werden de regeringsleiders het erover eens dat er een nieuw pact moest komen met strengere begrotingsregels. Het zag er toen naar uit dat het pact niet zonder slag of stoot van de grond zou komen en dat de crisissfeer in Europa voorlopig niet voorbij zou zijn.
De onderhandelingen over strengere begrotingsregels zijn echter redelijk vlot verlopen. Vandaag komen de Europese regeringsleiders wederom bijeen om de laatste puntjes op de i te zetten, maar ook om over groei en werkgelegenheid te praten. Van de extreme crisissfeer van afgelopen jaar is op dit moment niets meer te merken. Maar wil dit zeggen dat de crisis hiermee daadwerkelijk voorbij is? Op basis van de onderstaande punten denken wij van niet:
- de kans is groot dat in het eerste kwartaal van 2012 de spanningen op de kapitaalmarkt weer zullen oplopen. In deze periode zullen de periferielanden voor honderden miljarden aan langlopende financiering nodig hebben. De rust die op dit moment op de financiële markten heerst, is voornamelijk te danken aan het optreden van de Europese Centrale Bank (ECB). In december vorig jaar konden banken voor goedkope driejaars leningen bij de ECB terecht. Hier werd op grote schaal gebruik van gemaakt. In eerste instantie werd dit geld weer bij de ECB geparkeerd, maar na een aantal weken vond het zijn weg naar de markt. Vooral kortlopend staatspapier van periferie landen profiteerde hiervan. Maar dit wil niet zeggen dat beleggers weer enig vertrouwen hebben als het om langlopende papier gaat.
- het risico dat Griekenland failliet zal gaan, wordt met de dag groter. Ook al wordt er een overeenkomst bereikt met bankorganisatie Institute of International Finance (IIF), dan geeft dit nog geen zekerheid dat Griekenland hiermee gered is. Het IIF vertegenwoordigt namelijk slechts 75% van de obligatiehouders. Om de staatsschuld te verlagen is een participatie nodig van bijna 100%. Daarnaast is de kans groot dat de Griekse schuld door het tegenzittend economische tij en achterstanden in de invoering van de structurele hervormingen, nog hoger zal uitvallen. Natuurlijk is Griekenland maar een klein land. Vanuit economisch oogpunt zou het voor de economie van de eurozone geen ramp zijn als deze failliet zou gaan. Het gevaar schuilt in de gevolgen dat een dergelijk faillissement zou hebben op Italië en Spanje.
- hoewel de EU-top van vandaag in het teken staat van economische groei en werkgelegenheid is de waarde ervan vooral symbolisch. De economische vooruitzichten van bijna alle eurolanden zijn in rap tempo verslechterd. Het International Monetair Fonds voorziet een krimp van de economie van de eurozone van 0,5%. Voor de periferie landen is deze krimp nog groter. Afgezien van de structuurfondsen heeft de EU weinig middelen om de werkgelegenheid te stimuleren. En ook van de lidstaten zelf kan niet veel worden verwacht. Vlak na het uitbreken van de financiële crisis in 2008 konden de eurolanden hun economie stimuleren door hogere overheidsuitgaven. Dit is nu geen optie meer en de vraag is of Europa midden in een recessie in staat zal zijn om haar financiën op orde te krijgen. De kans is groot dat dit niet zal lukken en dat beleggers hier negatief op zullen reageren.