De aandelenmarkten sloten afgelopen week positief af doordat de macrocijfers uit de VS overwegend beter waren dan verwacht. Daarmee is de angst voor een double-diprecessie wat naar de achtergrond verdrongen.
Het lijkt echter onwaarschijnlijk dat deze sentimentsverbetering heel hard zal doorzetten. Ten eerste is de agenda deze week dun gevuld, wat beleggers weinig houvast biedt. Ten tweede blijft de economische situatie broos en blijven de groeivooruitzichten voor de komende jaren zeer beperkt. Dat betekent dat de inflatie heel laag blijft, net als de rente. Een lage rente zal beleggers tot risicovollere beleggingsmogelijkheden kunnen verleiden om nog enig rendement te maken, wat aandelenkoersen kan opstuwen. Maar onderliggend drukken de geringe economische groeivooruitzichten de winstgroei en daarmee het opwaarts potentieel voor aandelen.
Afgelopen week kreeg het sentiment vooral steun in de rug van de meevallende inkoopmanagersindices voor de industrie in de VS en China. Verder bleef het banenverlies in de VS in augustus beperkt en viel de banengroei in de private sector iets hoger uit dan verwacht. Het banenverlies kwam de afgelopen drie maanden volledig op het conto van de publieke sector, waarbij de volkstelling die in de eerste helft van dit jaar werd gehouden een verstorende rol speelde. De komende maanden zullen we hier geen last meer van hebben en mogen we een positieve banengroei verwachten als de huidige banengroei in de private sector stand houdt. Toch lijkt deze banengroei onvoldoende om de instroom op de arbeidsmarkt van schoolverlaters en immigranten op te vangen, zodat de werkloosheid verder kan oplopen. In augustus steeg de werkloosheid van 9,5% naar 9,6%. Ook de terugval van de inkoopmanagersindex van de Amerikaanse dienstensector, die zo’n 80% tot 90% van de Amerikaanse economie vertegenwoordigt, bevestigt het beeld van een kwakkelende economie.
Met een haperende arbeidsmarkt, een woningmarkt die wordt gekenmerkt door overaanbod en neerwaartse prijsdruk en door het wegvallen van de positieve impulsen van de overheidsstimuleringen, blijft het aanvoelen als een recessie in de VS. Hierdoor blijft het vertrouwen en de consumptiegroei gering, zodat het economisch herstel voorlopig stagneert.
Hoewel in Europa de economische ontwikkeling de afgelopen periode sterk meeviel, mede door een krachtig exportherstel in de Noord-Europese landen, zal de groeivertraging elders ook hier de komende maanden de groei gaan drukken. Doordat macrocijfers gematigd blijven, zullen deze geen steun bieden aan een verder herstel van het sentiment.
Wellicht dat de bedrijfscijfers over het derde kwartaal de komende weken nog een mooie nazomer opleveren, al lijken de winstverwachtingen van analisten voor komend jaar wel wat te hoog gespannen. We blijven voorzichtig.
Europa
In de Eurozone verschijnt vandaag de index voor het economische sentiment, dat in navolging van goede cijfers vorige week (IFO-index, industriële orders en consumentenvertrouwen) wel eens positief zou kunnen verrassen. Wel rust de groei in Europa vooral op de export en bij de groeiafzwakking in andere regio’s komt ook hier de groei onder druk, nog afgezien van de negatieve effecten van de afgekondigde bezuinigingsmaatregelen op korte termijn.
Wat de renteontwikkeling betreft: voorlopig zien we geen fundamentele rentestijging. Daarvoor zijn beter dan verwachte macrocijfers nodig en de kans hierop lijkt ons erg klein. Op korte termijn blijft de onzekerheid groot, waarbij de centrale vraag blijft of de huidige groeivertraging een gebruikelijke tussentijdse vertraging is in het herstelproces of dat er toch een doubledip-recessie komt. We verwachten dat het risicomijdende gedrag bij beleggers blijft overheersen, wat versterkt zal worden door slecht nieuws.